Montessori yaklaşımı, çocukların bilgiye dokunarak, deneyerek ve keşfederek ulaşmasını destekler. Matematik eğitimi de aynı şekilde somut materyaller ve gerçek yaşam deneyimleriyle başlar. Doğa ise bu öğrenme süreci için sınırsız bir kaynak sunar.

Ağaçlar, taşlar, yapraklar, şekiller, uzunluklar, desenler… Tüm bu doğal unsurlar, çocukların matematiği sadece bir “ders” olarak değil, çevreleriyle ilgili bir dil olarak görmesine yardımcı olur.

Bu yazıda, okul öncesi ve erken ilkokul dönemindeki çocuklar için doğayla iç içe Montessori matematik etkinliklerini adım adım paylaşıyoruz.

1. Doğa Yürüyüşü ile Ölçme Çalışması

Çocuklara metre, ip ya da cetvel gibi basit ölçüm araçları verin ve doğa yürüyüşüne çıkın.
Amaç, matematiği soyut bir kavram olmaktan çıkarıp dokunsal bir deneyime dönüştürmek.

Bu etkinlik ne öğretir?

• Uzun–kısa kıyaslama

• Santimetre/metre farkı

• Tahmin etme becerisi

• Veri toplamayı ve düzenlemeyi

Uygulama Önerisi

• “Bu yaprak kaç santimetre?”

• “Sence bu dal, bu yapraktan daha uzun mu?”

• Ölçümleri küçük bir tabloya beraber not edin.

Bu, hem dikkat geliştiren hem de gerçek yaşam becerilerini destekleyen harika bir etkinliktir.

2. Doğada Geometrik Şekiller Avı

Doğa, aslında büyük bir geometri dersliği gibidir.

Çocuklara küçük kartlar hazırlayın:
🔵 daire — 🔺 üçgen — ⬛ kare — 🔶 dikdörtgen

Sonra açık havaya çıkın ve bir “şekil avı” başlatın.

Çocuklar neleri bulabilir?

• Yuvarlak taşlar (daire)

• Üçgen yapraklar

• Kare biçiminde kaldırım taşları

• Dikdörtgen ağaç kabukları

Ne kazandırır?

• Şekil tanıma

• Karşılaştırma

• Analiz – sentez becerisi

• Gözlem alışkanlığı

Bu çalışma, erken matematik kadar erken bilimsel düşünme için de güçlü bir temeldir.

3. Açık Havada Sayı Doğrusu (Jumping Number Line)

Geniş bir alanınız varsa yere tebeşirle büyük bir sayı doğrusu çizin.

1’den 10’a kadar, ya da çocuğun seviyesine göre 20’ye kadar yazabilirsiniz.

Nasıl Oynanır?

• “4 + 3 kaç eder? Doğru sayıya zıpla!”

• “Sayı doğrusu üzerinde 2 adım geri git!”

• “6’dan 10’a gitmek için kaç adım atman gerekir?”

Kazanımlar

• Toplama ve çıkarma

• Zihinden işlem

• Sayı doğrusu mantığı

• Beden koordinasyonu

Matematiği hareketle birleştiren bu tür oyunlar, çocukların konsantrasyonunu da artırır.

4. Doğal Materyallerle Desen Oluşturma (Patterning)

Desen çalışmaları, Montessori matematik eğitiminin temel taşlarından biridir.
Doğadan toplanan materyaller hem ekonomi sağlar hem de çocuklara duyusal bir deneyim sunar.

Malzemeler

• Taş

• Kozalak

• Dal

• Yaprak

• Kabuk parçaları

Desen Örnekleri

• yaprak – taş – yaprak – taş

• kozalak – kozalak – dal – kozalak – kozalak – dal

• taş – yaprak – kabuk – taş – yaprak – kabuk

Bu etkinlik, çocukların düzen ve sıralama becerilerini büyük ölçüde geliştirir.

5. Doğal Nesnelerle 1-1 Eşleme ve Sayma

1-1 eşleme (one-to-one correspondence), erken matematiğin en temel prensiplerinden biridir.

Uygulama

• 10 adet çam kozalağı topla.

• 1’den 10’a kadar sayı kartları hazırla.

• Her kartın altına ilgili sayıda kozalak koymasını iste.

Bu etkinlik çocuklara şu kavramları öğretir:

• Miktar ve sayı sembolü ilişkisi

• Sıralama

• Sayma ritmi

• Hata kontrolü (Montessori’nin önemli prensibi)

Montessori’de Doğa Neden Matematik İçin Bu Kadar Etkili?

✔ Somut deneyim sağlar

Çocuklar soyut matematik terimlerini doğadaki materyallerle anlamlandırır.

✔ Merak uyandırır

Doğada karşılaştıkları her şey bir soru ve keşif fırsatıdır.

✔ Bağımsız çalışmayı destekler

Çocuklar doğal materyallerle kendi kendine problem çözebilir.

✔ Duyu gelişimini destekler

Montessori eğitiminde “duyusal hazırlık”, matematiğin ön basamağıdır.

Etkinlikleri Uygularken Pratik İpuçları

• Küçük bir doğa sepeti hazırlayın; içinde yaprak, taş, kozalak bulunsun.

• Çocuk ölçüm sonuçlarını çizerek, not ederek ya da fotoğraf çekerek belgeleyebilir.

• Çok fazla yönlendirme yerine, “Sence bu nasıl ölçülür?” gibi teşvik edici sorular sorun.

• Etkinliği çocuğun yaşına göre kısa tutun; Montessori’de “kısa ama yoğun” çalışma değerlidir.