Dini Değerler Nedir?
Dini değerler; insanın kendisiyle, başkalarıyla ve hayatla kurduğu ilişkiye anlam kazandıran temel ilkelerdir.
Sevgi, merhamet, adalet, sabır, şükür ve sorumluluk gibi kavramlar; dinin yalnızca ibadet boyutunu değil, ahlaki ve insani yönünü de kapsar.
Çocuklar için dini değerler; soyut kurallar bütünü olmaktan çok, güvende hissettikleri bir anlam dünyası sunar.
Dini değerler deyince aklımıza sadece çocuğumuza Elif cüzünü öğretmek ve ya namaza teşvik etmek gelmemeli. Unutmayalım ki Efendimiz İslamiyetin başlarında öncelikle iman esaslarını anlattı. Dinin Muamelat dediğimiz namaz,zekat, oruç vs. ibadetler sonradan tedricen farz kılındı. Şarap içmenin yasaklanması bile tek seferde olmadı.
Çocuklar İçin Dini Değerler Neden Önemlidir?
Çocukluk döneminde kazanılan dini ve manevi değerler:
-
Çocuğun iyiyi ve kötüyü ayırt etme becerisini destekler
-
Vicdan gelişimine katkı sağlar
-
Zor duygularla (korku, kaygı, kayıp) baş etmesini kolaylaştırır
-
Hayata dair bir anlam ve aidiyet duygusu oluşturur
Dini değerler, çocuğa “neden doğru davranmalıyım?” sorusuna içsel bir cevap sunar.
Çocuklara Aktarılabilecek Temel Dini Değerler
1. Sevgi ve Merhamet
Dini değerlerin merkezinde sevgi vardır.
Çocuğun kendini sevilen ve değerli hissetmesi, başkalarına da merhametle yaklaşmasının temelidir.
Günlük hayatta:
-
Yardım etmek
-
Affedici olmak
-
Zayıf olanı korumak
gibi davranışlar, sevgi ve merhametin somut karşılıklarıdır.
Bir müslüman olarak bizim dini değerlerimiz Efendimiz(s.a.v.)’in hayatında tecessüm etmiş ve başta rehberimiz Kur-an’ı Kerim ve Peygamber Efendimiz’in hadis-i şerifleri ile yön bulmaktadır. Dolayısı ile sevgi ve merhamet deyince aklımıza ilk gelen hadis-i şeriflerden biri ”Siz yerdekilere merhamet edin ki göktekilerde size merhamet etsin.” olur. Zaten O’ nun hayatı başlı başına sevgi ve merhametin çok hassas örnekleri ile doludur. Efendimiz’in hayatını çocuklarımıza aktarabildiğimiz zaman sevgi ve merhametin en güzel örneklerini de vermiş olacağız inşallah.
Efendimiz’in hayatını çocuklarımıza anlatabileceğimiz çok değerli iki çocuk siyer kitabının linkini buraya bırakıyorum.
2. Adalet ve Hakkaniyet
Adalet, çocuğun “hak” kavramını öğrenmesiyle gelişir.
Paylaşmak, sıraya uymak, başkasının hakkını gözetmek; dini değerlerin ahlaki boyutunu güçlendirir.
Ebeveynin tutarlılığı burada çok önemlidir.
Adaletli bir ebeveyn, çocuğa adaleti anlatmadan öğretir.
Örnek :
Farzedelim ki Hatice hanımın iki evladı var; biri 10, diğeri 4 yaşında. Eğer 4 yaşındaki çocuk büyük ablasına ait bir şeyi ağlayarak almaya çalışır ve Hatice hanım 10 yaşındaki kızına ”O senden küçük, istediğini ver,ağlamasın…” şeklinde yaklaşırsa 10 yaşındaki kızın adalet duygusu zarar görmüş olur. Ayrıca 4 yaşındaki evladına sınır bilincini öğretmemiş olur ve her istediğini alabileceği algısı oluşur. Ve bir anaokulu öğretmeni olarak diyebilirim ki böyle çocuklar okula adapte olmakta ve akranları ile bağ kurmakta en çok zorlanan çocuklar oluyor. Ve ne yazık ki eğer bu çocuklara sağlıklı sınır bilinci verilemezse bu çocuklar ”akran zorbalığı” tablosunun baş failleri oluyor.
3. Sabır ve Tevekkül
Sabır, zorluklar karşısında dayanabilme gücüdür.
Tevekkül ise elinden geleni yaptıktan sonra sonucu kabullenebilmektir.
Çocuk için bu değerler:
-
Her şeyin hemen olmayabileceğini
-
Zorlukların geçici olduğunu
-
Denemenin ve çabanın değerli olduğunu öğretir.
4. Şükür
Şükür, sahip olduklarını fark edebilme becerisidir.
Bu değer, çocuğun sürekli daha fazlasını istemek yerine mevcut olanı takdir etmesini sağlar.
Basit sorular bile şükür bilincini destekler:
-
“Bugün seni mutlu eden ne oldu?”
-
“Bugün neye sevindin?”
Bunu ”şükür kavanozu” etkinliği ile de yapabilirsiniz. Bir kavanozu beraber süsleyin ve çocuğunuzun mutlu olduğu anları, şükredebileceiğimiz nimetleri küçük kağıtlara yazıp daha sonra açıp okuyabilirsiniz.
5. Sorumluluk ve Kul Hakkı Bilinci
Dini değerler, insanın sadece kendinden değil, başkalarından da sorumlu olduğunu öğretir.
-
Eşyaya zarar vermemek
-
Sözünde durmak
-
Başkasına bilerek zarar vermemek
kul hakkı bilincinin çocuk seviyesindeki karşılıklarıdır.
Dini Değerler Çocuğa Nasıl Aktarılmalı?
Çocuklara dini değerler aktarılırken:
-
Korkutucu bir dil yerine sevgi temelli bir yaklaşım benimsenmeli
-
Soyut kavramlar somut davranışlarla desteklenmeli
-
Zorlayıcı değil, yaşantı yoluyla aktarım tercih edilmeli
Çocuk, dini değerleri baskıyla değil; güven, ilişki ve örneklikle içselleştirir.
Ebeveynin Rolü: En Güçlü Öğretmen Davranıştır
Çocuklar, dini değerleri en çok ebeveynlerinin günlük tutumlarından öğrenir.
-
Haksızlık yaptığında özür dileyen
-
Zorlandığında sabreden
-
Yardıma ihtiyacı olana el uzatan
bir ebeveyn, çocuğa en etkili dini eğitimi vermiş olur.
Dini Değerler Bir Ders Değil, Bir Yaşam Dilidir
Dini değerler, ezberletilen bilgiler değil; yaşanan ve hissedilen ilkelerdir.
Çocuk için din; korkulan bir otorite değil, güven veren bir anlam kaynağı olmalıdır.
Amaç; kusursuz davranan çocuklar değil,
vicdanı gelişmiş, merhametli ve sorumluluk sahibi bireyler yetiştirmektir.
